4. Zemîr
Vateyê ke miweqet cayê naman gênê û sey ênan guryenê, tira vajyeno zemîr (pronav). Zemîrî qandê ke wezîfeyê naman vînenê, ay cidarê (hal, aîdyet, …) ke bi naman pêwa nûsyenê, yenê peynîya zemîran zî.
Goreyê vate û manaya xo zemîrî cîya-ciyayî estî:
4.1. Zemîrê kesî (şexsî)
Vateyê ke cayê kerdox û vatoxî de bêrê xebitnayîş ênan ra vajyeno zemîrê kesan. Hem zazakî û hem zî kurmancî de, di grubê zemîrê kesan estî; wûrdî grûban de zî hîrê teneyî yewhûmar û hîriyê bînî zî pirrhûmar (zafhûmar) î.
4.1.1. Ke zemîrê kesî halê kerdoxî de bibê yan zî grûba yewina zemîran:
| Zazakî | Kurmancî | |
|---|---|---|
| ez | ez | n. û m. yh. |
| ti[1] | tu | n. û m. yh. |
| o (we, yo, wo[2]) n. yh. | ew | n. û m. yh.. |
| a (ay) | m. yh. | ew |
| ma | em | n. û m. ph. |
| şima | hûn | n. û m. ph. |
| în (ên, ê, yê) | ew | n. û m. ph. |
4.1.2. Ke zemîrê kesî halê temamkerî de bibê yan zî grûba diyina zemîran:
| Zazakî | Kurmancî | |
|---|---|---|
| mi | min | n.û m. yh. |
| to (tû) | te | n.û m. yh. |
| ey (yê, jê)[3] | wî | n.û m. yh. |
| aye (ya, ja)[4] | wê | m. yh. |
| ma | me | n. û m. ph. |
| şima[5] | we | n. û m. ph. |
| înan (ênan, aynan)[6] | wan (ewan) | n. û m. ph. |
Tayê xûsusiyetê zemîrê kesan:
4.1.2.1. Grûba yewin a zemîran:
- heme demê karê bîyayene pê yenê antiş;
- heme demê karandê nêvêrdeyan (intransitif) yenê antiş;
- û demo nika û demo bêro yê karandê vêrdayan yenê antiş;
- çendek zemîrê na grube pêwa şênê bibê kerdoxê karêk.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Ez, ti û o ameyê. | Ez, tu û ew hatin. |
| Ez, ti û Rewîn ameyê. | Ez, ti û Rewîn hatin. |
| Ez û ti zimistanî nêweş kewtî. | Ez û tu zivistanê nexweş ketin. |
| O do şewra bêro. | Ew dê serê sibê were. |
| A par şiya dewe. | Ew par çûye gund. |
4.1.2.2. Bi grûba didin a zemîrana, demê mazî yê pêrin fîîlandê vêrdayan (transitif) yenê antiş.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Mi o sûke de dî. | Min ew di sûkê de dît. |
| Ey lingê dîkî tawe de dîyê. | Wî lingê dîk di taweyê de dîtine. |
| To ciwên da vay. | Te bênder da bayê. |
| Mi şamî werde. | Min şîv xwar. |
4.1.2.3. Eger yew cumle de kerdox (fail, subje) zemîrêko grûba yewin bo, meful zemîrêko grûba didin o; eger meful zemîrêko grûba didin bo, kerdox zemîrêko grûba yewin o.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Doman awe şimeno | Zarok avê vedixwe |
| (O aye şimeno.) | (Ew wê vedixwe) |
| Dewijî firêze veşnenê. | Gundî pirêze dişewitînin. |
| (Ên (ê) ey veşnenê.) | (Ew wê dişewitînin) |
| Ferzanî engûre werde. | Ferzan tirî xwar. |
| (Yê a werde.) | (Wî ew xwar.) |
| Domanan mamuse zîyaret kerd. | Zarokan mamoste zîyaret kir. |
| (Ênan ey zîyaret kerd) | (Wan ew zîyaret kir.) |
4.2. Zemîrê nîşankerdene (îşaretkerdene)
Nê bêj (texlît) zemîrî cayê çîyan, dûr û nêzdîyêya ênan bi îşaretkerdene dîyar kenê. Hem kurmancî û hem zî zazakî de, di grubê (komê) zemîrê nîşandayene estî.
4.2.1. Grûba yewin
Kurmancî de seba îşaretkerdişê çîyê(tebayê) nizdî û yewhûmar ê nêrî û makî /ev/, çîyê yewhûmar ê dûrî /ew/ û seba pirhûmarîya nizdî /van/ û yê dûrî zî /wan/ yeno gurênayîş(xebitnayiş). Na grûba zemîran kurmancî de notr î. Labelê nêrî û makîyêya çîyê ke yenê nîşandayîş, bi halo oblîke yê zemîran /ev → evî, vî, vîna / û /ew → ewê, wê/ yenê dîyarkeriş. Dimilî de, nizdîyey û dûreya çîyandê yewhûmaran goreyê nêrî û makîyêya ênan bedilyenê yanî notr nîyê. Seba tebayandê yewhûmar ê makî yê nizdî vateyê na/ena, seba nêrî û nizdî no/eno û seba pirhûmarîya ênan zî nê/enê yenê gûrênayîş.
Nîşandayena nêzdî û dûrîya grûba yewine:
| Zazakî | Kurmancî | ||
|---|---|---|---|
| Nêzdî | Nêzîk (halê tewandî) | ||
| no[7], eno yh. û n. | ev | (evî, vî) | yh. û n. |
| na[8], ena yh. û m. | ev | (evê, vê) | yh. û m. |
| nê[9], enê ph. n. û m. | ev | (evan, van) | ph. |
| Dûr | Dûr | (halê tewandî) | ||
| o (we, awo, ayo)[10] yh. û n. | ew | (ewî, wî) | yh. | |
| a (aya) | yh. û m. | ew | (ewê, wê) | yh. |
| ê (eyê)[11] ph. n. û m. | ew | (ewan, wan) | ph. |
| Grûba diyine: | Grûba duyem: | |||
| Nêzdî | Nêzîk | |||
| ney (enî)[12] | : Neyî va. | vî | : Vî got. | yh. û n. |
| naye (ena)[13] | : Naye va. | vê | : Vê got. | yh. û m. |
| nînan | : Nînan va. | van(vana) : Van got. ph. n. û m |
| Dûr | Dûr | ||
| ey | : Ey ra vaje. | wî | : Ji wî re bêje. |
| aye[14] | : Aye ra vaje. | wê | : Ji wê re bêje. |
| aynan, înan | : Aynan ra vaje. | wan | : Ji wan ra bêje. |
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| No do şiro mekteb. | Ev dê here dibistanê. |
| Na rind a. | Ev rind e. |
| Nê ameyê keydê ma. | Ev hatine mala me. |
| O (we) dew ra yeno. | Ew ji gund tê. |
| A rewna ameya. | Ew ji zû ve hatiye. |
| Ê çay şimenê. | Ew çay vedixun. |
| Înan arayî nêkerda. | Wan arayî nekirine. |
| Enînan goşê ma berdî. | Vana guhê me birin. |
| Naye ra pey, keyneka gewre vejyena. | Li du vê re, keçika gewr dertê. |
| Newba aye mi ra ver bî. | Dora wê li pêşîya min bû. |
| Ey mi ra pey (dime) ameyê. | Ew di pey min re hatin. |
Kurmancî de wexto ke ma biwazê çîyêk teyîd bikê, hem nê zemîrê peycidara temamkerdişî gênê û hem zî ênan ra pey vateyî /ha/ û /han/ yenê. Ay wext nê zemîrî sey ê cêrênan nûsyenê:
| Ev: | Evê ha | : vîna (n. yh.) |
| Eva ha | : vêna (m. yh.) | |
| Evên ha | : vanan (ph.) | |
| Ew: | Ewê ha | : wîna (n. yh.) |
| Ewa ha | : wêna (m. yh.) | |
| Ewên ha | : wanan (ph.)”[15] |
4.2.2. Grûba diyin
Kurmancî de vateyê sey /yê, ya, yên/ hem wezîfeyê nê bêj zemîran û hem zî yê sifetan vînenê. Na grûba zemîran dûr û nizdîyê nê, kes û bîyaye û tebayan dîyar kenê. Zazakî de zî miqabilê na grûba zemîran, halê xoserî de vateyê /o, a, ê/ û halê oblîkeyî de zî yê/ê, ya/a, yên/yê/ê yenê gûrênayîş.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Oyo ke ame hembazê min o. | Yê ku hat hevalê min e. (sf.) |
| Aya ke etiya ra şî keyna mi bî. | Ya ku ji vir çû qîza min bû. (sf.) |
| Yê (ê) ke yenê şinasîyê ma yê. | Yên ku tên nasê me ne. (sf.) |
| A peyêne maya min a. | Ya dawî dayika min e. (sf.) |
| Ma şiyê sûke. | Em çûn sûkê. (zm.) |
| “Înan ra vaje”. | Ji wan re bêje. (zm.) |
| Ayo pîyê mi bî. | Ew bavê min bû.( sf.) |
4.3. Zemîrê persî
Zemîrê persan bi xo raşte raşt cayê naman nêgênê, bi persayîşê nê bêj persan tenya şexis, cins, wesif, zeman, mekan, mîqdar û hûmara çîyan dîyar bena. Kelîmeyê (vateyê) ke wezîfeyê zemîrê perskerdişî vînenê:
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| kam | kî-kê[16] |
| kê | kê |
| kamcin | kîjan |
| kamca | kû der |
| kûra | li kû |
| çend | çend |
| çi | çi |
| çiqa | çiqas |
| çi bêj | çi cure |
| çi tewir | çawa(çi hawa) |
| çito | çito |
| senî | çer, çawa |
Mîsal:
| Çend kitabê to estî? | Çend pirtûkên te hene? |
| Ti qandê rezî rê çende wazenê | Tu ji bo rez çendî dixwazî? |
| Çi esto? | Çi heye? |
| No çi yo? | Ev çi ye? |
| Ti çi vanê?(Ti vanê çi?) | Tu çi dibêjî? |
| Çiyê to yo? | Çiyê te ye? |
| No kam o? | Ev kî ye? |
| Perey kam ame etiya? | Pêr kî hat vira? |
| Kamîkê remna? | Kî kê revand? |
| Keyna kamî? | Keça kê? |
| Zera to kamcine wazena? | Dilê te kîjanê dixwaze? |
| Ti do kamcine deyre vajê? | Tu dê kîjan kilamê bêjî? |
| Zerra to kamcinan wazena? | Dilê te kîjanan dixwaze? |
| Ti senî şîyê? | Tu çawa (çera) çûyî? |
| Çiqasî ameyê veyve? | Çiqasî hatine dawetê? |
4.4. Zemîrê dîyarnêbîyaye
Vateyê ke bi hawayêko sergirewte (neaşkera) hûmar û mîqdarê tebayan nîşan kenê, cayê teba û şexisê ke nameyê ênan dîyar nîyo gênê, ênan ra vajyeno zemîrê nedîyarî. Tayê vateyê ke wezîfeyê zemîrandê nedîyaran vînenê, goreyê ca û manaya xo, şênê wezîfeyê zerf û sifetan zî bivînê.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| bêvan | bêhvan |
| bêvankes | bêhvankes |
| ay bîn, ayê bînî | ew ê dî/din |
| çend | çend |
| çendayî | çendîn |
| filan | filan |
| filankes | filankes |
| hêç | hêç |
| her çî | her tişt |
| heme | hemû, hemî |
| heme ca | hemû cî |
| hemin, pêrin | hemûyan, hemîyan |
| herçî | herçî, heçî |
| herkes | herkes |
| heme kes | hemû kes |
| kes | kes |
| pêro | gi, giş, gişk |
| qet | qet |
| sewbî, bêxêca | xênc, xeyn, xeyr |
| temamî | temamî |
| tayê | hin(sf., zm.) |
| tayine | hinek, hinka, hinekan |
Tayê xûsusiyetê nê zemîran:
4.4.1. Vateyê sey filan, bêvan, filan kes û bêvan kes hem wezîfeyê zemîran û hem zî yê sifetan vînenê.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Filankesû bêvankes ameyê keydê ma. | Filankes û bêvankes hatin mala me. |
| To ewro filankes dî? (zm.) | Te îro filankes dît? (cînavk) |
| Filan mêrdim. | Filan meriv. (sf.) |
Lajê filankesî yo û filan ca ra yo. Lawê filankes e û ji filan derê ye. (zm.)
4.4.2. Vateyê sey heme, her, pêro, temamî, herkes û hêç goreyê ca û manaya xo wezîfeyê zemîr, sîfet û zerfan zî vînenê.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Heme ewca de bî. | Hemû li wê derê bûn. (zm.) |
| Pêro dewijê ma bî. | Giş gundiyê me bûn. (zm.) |
| Hemine ti ra hes kerdê. | Hemûyan jê hes dikir. (zm.) |
| Heme dewî veng bîyê. | Hemû gund vala bûn. (sf.) |
| Her şew tarî ya. | Her şev tarî ye. (sf.) |
| Dewijî pêro ameybî. | Gundî hemû hatibûn. (zerf-hoker) |
| Hêç yewî nêvato. | Hêç yekî negotîye. (sf. nedîyar) |
| Hêç nêwendo. | Hêç nexwendîye. (zm.) |
| Mi hêç nêkerdo. | Min hêç nekirîye. (zerf) |
| Tayn ameyê û tayn şîyê. | Hinek hatin û hinek çûn. (zm.) |
| Ez taynekî xebityaya. | Ez hinekî xebitîme. (zerf-hoker) |
4.4.3. Vateyê sey her, herkes û heryew zaf rayan wezîfeyê sîfetan zî vînenê.
| Her mêrdim wayîrê nefsî yo. | Her meriv xwedîyê nefsê ye. |
| Her ziwan yew kultir o. | Her ziman kulturek e. |
| Heryew ênan ra xoser o. | Heryek ji wan biserêxwe ye. |
| Xeylî cinî kom bîyê. | Gelek jin kom bûne. |
4.4.4. Vateyê sey tayn, çend, çendayî hem wezîfeyê zemîran û hem zî yê zerfan vînenê.
| Çendekî domanî ameyê keye. | Çendek hatin malê. (zm.) |
| Tayê ma ra vêyartî. | Hinek ji me derbas bûn. (zm.) |
| Çendan vatî û şî. | Çendan got û çû. (zm.) |
4.4.5. Vateyê sey pêro, heme û temamî goryê ca û manaya xo wezîfeyê zemîr û zerfan vînenê.
| Heme ameyê şehar. | Hemû hatine bajêr. (zm.) |
| Heme azayê meclîsî bî. | Hemû endamên meclîsê bûn. (zm.) |
| Walî temamê şeharî gêra. | Walî li temamê bajêr gerya. |
| Pêro ameyê dewda ma. | Gişk(giş) hatin gundê me. (zm.) |
Tayê mîsalê têmîyanekî:
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Heme pêdima remayê. | Hemî li peyhev reviyan. (zm.) |
| Herçî kesê ke vajê nika honik o, zûrî ya. | Herçî kesên ku bêjin niha hênik e, derew e. |
| Herkes pê hesîyayo. | Herkes bi wê hesyaye. (zm.) |
| Heme çî hadre bî. | Hemû tişt amade bûn.(rengdêr) |
| Heryew sey dêwî bî. | Heryek wekî dêv bûn. (zm.) |
| Heryewî pesnê xo daynê. | Heryekî pesnê xwe dida. (zm.) |
| Taynê yenê. | Hin(hinek) tên. (zm.) |
| Taynê bînî estî. | Hinên(hinekên) din hene. (zm.) |
| Hêç nêameyê cadê ma. | Hêç(hîç) nehatina cîyê me. (zm.) |
| Kes nêwazeno. | Kes naxwaze. (zm.) |
| Kesî nêvato. | Kesî negotîye. (zm.) |
| Yew ame. | Yek hat. (zm.) |
| Yewî yewnayê ra vatê. | Yekî digota yekê din. (zm.) |
| Yewî werd û yewî temaşe kerd. | Yekî xwar û yekî temaşe kir. |
| Yewêna ame. | Yekê dî hat. (zm.) |
| Yew bi yew ameyê keye. | Yek bi yek hatin malê. |
| Tikes nêame. | Tukes nehat. |
| Tikes nêzano mesela çiya. | Tukes nizane mesele çiye. |
Ey ra teber tikes xo nêdano barî ver. Ji xeynê wî tukes xwe nade ber bar.
| Xeylî şîyî. | Gelek çûn. (zm.) |
4.5. Zemîrê agêrayoxî
Nê bêj zemîrî hem dimilî û hem zî kurmancî de estî. Dimilî de, wexta ke zemîrê kesan ra pey vateyê sey /xo/, /bi xo/ û /xo bi xo/; kurmancî de zî vateyê sey /xwe/, /bi xwe/ û /xwe bi xwe/ bibê temamkerê karî, wezîfeyê zemîrê kesan vîneno. Zemîrê xo/xwe, hem seba nêrî û makîyê, hem seba pêrin hûmaran(yh. û ph.) û hem zî seba heme hîrê şexisan yeno xebitnayîş. Wexta ke cumle de zemîrê cayê kerdoxî bigîrê û xo/xwe wezîfeyê temamkerdena karan bivîno, ay wext cayê heme zemîranê şexisan gêno.
Tayê xûsusiyetê zemîrê xo/xwe:
4.5.1. “Xo/xwe”, cayê heme zamîranê kesan gêno.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Bi xo şîya. | Bi xwe çûm. |
| Bi xo şîyê. | Bi xwe çûyî. |
| Bi xo şîyo. ( n.) | Bi xwe çûye. |
| Bi xo şîya. (m.) | Bi xwe çûye. |
| Bi xo şîyê. | Bi xwe çûn. |
| Bi xo şîyê. | Bi xwe çûn. |
| Bi xo şîyê. | Bi xwe çûn. |
4.5.2. Wexyo ke “xo/xwe” halê temamkerî de bibo.
| Ez xo vînena. | Ez xwe dibînim. |
| Ez xo musnena. | Ez xwe hîn dikim. |
| Ti xo nêhesyayî. | Tu xwe nehesyayî. |
| Mi bi xo nan werd. | Min bi xwe nan xwar. |
| Mi xo vîna. | Min xwe dît. |
| Şima xo betilnenê. | Hun xwe dibetilînin. |
4.5.3. Wexta ke “xo/xwe” bibo zemîrê aîdiyetîye, cayê hemin kerdoxan gêno.
| Ez keyeyê xo vînena. | Ez xanîyê xwe dibînim. |
| Ti kitaba xo wanenê. | Tu kitêba xwe dixwînî. |
| Ma şinê dewda xo. | Em diçin gundê xwe. |
| O (we) dersê xo xebityeno. | Ew dersa xwe dixebite. |
| Ez û ti şîyê keyê cîrandê xo. | Ez û tu çûn mala cîranê xwe. |
| Şima barê xo giran kerd. | We barê xwe giran kir. |
4.6. Zemîrê wayîrîye
Hem zazakî û hem zî kurmancî de zemîrê grûba (koma) didine wayîrîye dîyar kenê. Wexta ke name, cins û hûmara çîyan dîyar nêbo cayê ênan de sifetê wayîrîye yenê xebitnayîş.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Mi | Min |
| To | Te |
| Ey (yê, jê) | Wî |
| Aye (ya, ja) | Wê |
| Ma | Me |
| Şima | We |
| înan (ênan) | Wan |
| Ê (yê, êdê) mi. : Dewa mi. | Ê min. | : Gundê min. | |
| Ê to. | : Qelema to. | Ê te. | : Qelema te. |
| Ê ey. | : Kitaba ey. | Ê wî. | : Pirtûka wî. |
| Ê aye. | : Giştaneya aye. | Ê wê. | : Gustîla wê. |
| Ê ma. | : Keyeyê ma. | Ê me. | : Xanîyê me. |
| Ê şima. | : Rezê şima. | Ê we. | : Rezê we. |
| Ê înan. | : Şeharê înan. | Ê wan. | : Bajarê wan. |
4.7. “Zemîrê <ê>
Kurmancî de,bi kesê yewhûmar ê hîrin û grûba diyin a zemîrana, tayê halê karan de yeno xebitnayîş û mutleqe karî ra pey yeno.
15.7.1. Eke zemîr /ê/ sey temamakerê yew karî bêro xebitnayîş.
| Kurmancî | Zazakî |
| Min got wî (wê) / Min got ê. | Mi ey (aye) ra vat. |
| Ez didim wî (wê) / Ez didim ê. | Ez dana ey (aye). |
| Min da wî (wê) / Min da ê.[17] | Mi da ey (aye). |
15.7.2. Eke bi yew edatî ya bêro xebitnayîş, halêdo winayên de yeno tewênayîş.
| Kurmancî | Zazakî | ||
| pê | : bi wî (nêr.), bi wê (m.) | pê | : bi yê (nêr.), bi ya (m.) |
| jê | : ji wî (nêr), ji wê (m.) | jê (cê) : ji yê (n.) |
ja (ca) : ji ya (m.)
| pê re | : bi wî re(nêr), bi wê re (m.) | pê ra : bi yê ra (n.), bi ya ra (m.) | |
| jê re | : bi wî re(nêr), ji wê re (m.)”[18] | jê ra | : ji yê ra/ci yê ra (n.) |
| ja ra | : ji ya ra (m.) |
4.8. Zemîrê hemmana
Hem zazakî û hem zî kurmancî de goreyê ca û mintiqa vatişê nê zemîran biney bibedilîyo zî, mana ênan a esasî nêbedilîyena. Wazena wa kerdox û grubê kerdoxî dîyar bibê yan zî dîyar nêbê, zemîrê hemmanayî, cayê kerdox û grubê kerdoxanê cîyayî de yenê vatiş. Kurmancî de zaf rayan hawayê ênan ê kilmî sey “hev, yek, êk” yeno nûstiş.
| Zazakî | Kurmancî |
|---|---|
| Yewbin[19] | hevûdin/yekûdin/êkûdin |
hevûdî/yekûdî/êkûdî
hevûdu/yekûdu/êkûdu
hevdû/yekdû/êkdû[20]
| Ma yewbin dî. | Me hev dît. |
| Ma yewbin şinasnenê. | Em hev nas dikin. |
(Em hevûdu nas dikin).
| Rewîn û Zelale yewbina hez kenê. | Rewîn û Zelal ji hevûdu hez dikin. |
| Ma firêzeyê yewbin nêdîyo. | Me pirêzeya hev nedîtiye. |
| Ferzo û Biro qalê yewbin kenê. | Ferzo û Biro qala hev dikin. |
| Ma şew û roj yewbin pawenê. | Em şev û roj hevûdu dipên. |
Wexta ke “hev”a kurmancî bi edatana pawa bêro nûstiş, sey awayê cêrênî tewiyenê:
| Kurmancî | Zazakî |
| bi hev/pev/ bi êk/vêk | bi yewbin/pê |
| ji hev/ jev/ ji êk/jêk | pê ra/cê ra/ jê ra |
| li hev/lêk/li êk | yewbin/pê |
| Xelkê gundan bi hev ketin. | Şarê dewan pê kewtî. |
| Her du bira ji hev aciz bûn. | Her di birayî pê ra aciz bî. |
| Her du şirîg ji hev cûda bûn. | Her di şirîgê pê ra abiryayî. |
| Kerr û kor li hev hesiyane. | Kerr û korî pê hesiyayî. |
[1] Formê bînî: to, tu, tû. b., Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnustişê Kirmanckî (Zazakî), Weşanxaneyê Vateyî, İstenbul, 2005, r. 63
[2] Formê bînî: ew, aw, wi, yo, yû, wo, û(ner.), ç. v., r. 63
[3] Formê bînî: yi, jey, ê, êy, hî, dey. b., Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnustişê Kirmanckî (Zazakî), r. 63 Weşanxeneyê Vateyî, İstanbul, 2005. Munzur Çem, Kirmancca (Zazaca) Gramer, Deng Yayınları, İstanbul, 2003, r. 107
[4] Formê bînî: yay, aya, ay, aya, a. Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnustişê Kirmanckî (Zazakî), Weşanxeneyê Vateyî, İstanbul, 2005, r. 63
[5] Formê bînî: sima. Munzur Çem, Kirmancca (Zazaca) Gramer, Deng Yayınları, İstanbul, 2003, r. 107
[6] Formê bînî: yîn, yînî, yîne, jînî, îna, îne, înû, eyna, ayno. bew., Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnustişê Kirmanckî(Zazakî), Weşanxaneyê Vateyî, İstanbul, 2005, r. 63
[7] Formê bînî: nû, enû, enî, inî, ini, în. b., ç.v., r. 65
[8] Formê bînî: ina, hena. b., ç.v., r. 65
[9] Formê bînî: nî, enî, inî, enê, inê. b., ç.v., r. 65
[10] Formê bînî: aw, ew, ewi, hew, aw, ay, û. b., ç.v., r. 66
[11] Formê bînî: î, ay, eyî, heyî. b., ç.v., r. 66
[12] Formê bînî: nê, inî, enê, inê. b., ç.v., r. 65
[13] Formê bînî: nay, enay, ina, inay, hena. b., ç.v., r. 65
[14] Formê bînî: ay, aya, eya. b., ç.v., r. 66
[15] Emîr Celadet Bedirxan & Roger Lescot, Kürtçe Dilbilgisi, Doz Yayınları, İstanbul, 1997, r. 117
[16] Bi dîtina Kemal Badilî, “kî ji bo nêra ye û kê ji bo mêra ye”. b. Türkçe İzahlı Kürtçe Gramer (Kurmancca Lehçesi), Med Yayınları, 2. Baskı, İstanbul, 1992, r. 92
[17] Emîr Celadet Bedir Xan& Roger Lescot, Kürtçe Dilbilgisi, Doz Yayınları, 1997, İstanbul, r. 109
[18] ç.v., r. 109
[19] Formê bînî: zew, zewbin, jew, jewbin, zû, zûbin, jûbin. Fahri Pamukçu, Gramerê Zazakî (Ziwanrêznayî), Vejiyayîşê Tiji, İstanbul, 2001, r. 133
[20] Emîr Celadet Bedir Xan & Roger Lescot, Kürtçe Dilbilgisi, Doz Yayınları, İstanbul, 1997, r. 117
Şirvove (0)
Hêj şîrove nînin. Şiroveya yekem tu bike.