Nîgar AKTOP (Dapîra Nîgare)

Nîgar AKTOP (Dapîra Nîgare)[1]

- Dapîr wexto ke fermana Armenîyan vejîyaye, ti çend serre bîya?  Û anka ti çend serre ya?

- Ez nêzana, de henda ena geda bînê.

- Yanî ti nizdî 9-10 serre bînê?

- E, e. Ez 9-10 serre bînê. Ez şînê mi çî ma rê ardênê, keye bi keyeyê înan şinasnaynê. Îne zî pêrine ez şinasnaynê. Toro bînê, Toro ameynê ewta, ay wext eno hêgayê ey bî. Yew mayîna xaldê mi bînê, wexto ke verabidaynê ameynê kewtê hêgadê ey mîyan. Ey zî vatê “Ehmed Beg qey ti mayînê xo veradanê xeledê mi mîyan. Ti bîyê Mîrey Hezroy, ti bîyê çi, ti heywanê xo veradanê xeledê mi mîyan.” Ez vana qey hema anka yo. 

- Dapîr, têkilîya şima û Armenîyan senîne bî? 

- Têkilîya ma eno hawa bî.

-Yanî têkilîya şima weşe bî?

- Têkilîya ma weşe bî, ma şînê û ameynê.

- To ay wext gedandê înan reyde kaykerdê yan nê?

- Ma hende tê rey de kay nêkerdê.

- Wexto ke fermana Armenîyan ameye, mabeynê şima rind bî?

- E, mabênê ma rind bî, ma qarişê înan nêbînê. Wexto ke fermana înan amey, hikûmatî pêro pêser kerdê û berdî. 

- La ayê ke leweyê Natorî de, Zaga Keçê de ameyî kiştiş?

- De hikûmatî emir da, yew-di hebî Tehloy û Elîyê Şewîşî berdî kiştî.

- Ewta de çend keyeyê Armenîyan bînê?

- Nizdî da des keyeyê înan bînê. 

- Nameyê înan yenê to vîrî? Ayê ke to vîrî de mendî ma rê vaje.

- Data Mayrome bînê, vistirîya ena Belqîza bî, nameyê Keşîşî Boxos bî, kişta keydê Keşîşî de Toro bînê, Kişta Toroyî de Mugo bînê, Xaço bînê, Gîragop bînê, Toxmon bînê. Ma nemeyê pêrine zanaynê. Toxmon, ma pîya vamî girotênê û şikitênê.

- Armenî eno dorûnor de sewbî kûra de bînê?

- Heselme de zafî bî û Armenîyê Heselme zî pêt bî, Gêl de bînê, Tilbexdad de bînê.

- Armenîyan çi kar kerdênê, debara xo senî vîyarnaynê?

-De çi kar nêkerdênê; sewlî deştênê, mazmoney kerdênê, çûlagey kerdênê, heme kar kerdênê…

-Dapîr, wexto ke fermana Armenîyan amey û şima zî pey hesîyayî, şima se kerd?

- Ma se bikê, ma çîyekî nêkerd. Hikûmat ame pêro berdî.

- Dewijan zî qet Armenî kiştî?

- Di-hîrê tenî ameyê kiştiş; yew cenî û di carmêrdî bî, emirdê şima ra bî. Nameyê yewî Tovo û ayê bînî zî Kekê bî. Kiştî û vistî Zage. Yew gedeyo şenik zî mezelandê Armenîyan de kişt. Texmînî 5-6 serre bînê.

-Dapîr, wexto ke Armenî şî, hikûmatî pêro berdî, keye û malê înan se bî?

- Hikûmat ame pêro pêser kerdî û berdî; verê carmêrdê înan pêser kerdî berdî, kûrîgê înan yanî cinîyê înan dima bermaynê û vistê ser... tira pey zî cinî û gedey berdî. Keye û malê înan vindarte bî, Masûr Emî ver de newbete girotê, nêveradaynê yew bero. 

- Masûr kam bî?

- Masûr Beg, pîyê Emî Bedoy bî. Yew teyêre ay lewe ra bînê û o zî bindê teyêre de hetana êrey roniştê, nêverdaynê yew şoro Mehla Armenîyan. Ez şînê mi rê vengê xo nêkerdê. Ez ray şîya mi yew qutîya riwenî dekerd û arde, tayê desmalî filan ardî, mi rê vengê xo nêkerdê. 

- To sewbîna çi xo reyde ard? 

- Wila sewbî mi vîrî nîno. Ray ez û Emer şîyê; Emer nameyê yew Armenî yo, ma ardbî key xo. Şew ez û o pîya şîyê, ma yew ciwal dekerd pirrê firaqî kerdî û ardî. Mihikê Şahînî zaf kermerê înan berd. 

- Tiya eyroyên bibînê, to qebûl kerdê ke hikûmat ay xedire bi Armenîyan biko?

- La mi şênaynê hikûmatî ver ro bêra. Eger hikûmatê înan nêkiştinê, îne ma kiştênê, daynê dewe ro. Mişewrey xo kerd bî, mektub Rûsya rê erşawit bî, vatê şima weyra ra pirodê û ma zî weyta ra danê piro. 

-Dapîr, wexto ke Armenî berdî, ay wext pîyê to muxtar bi?

- Ney, Elîyê Şewîşî muxtar bi.

-Ay wext mabeynê şima û Armenîyan senî hawa bi?

- Mabeynê pêrdê min û Armenîyan zaf weş bi. Vernî de wexto ke berdî, vatê benê sirgûn kenê. Keşîşî pêrdê mi ra va: “Heşîm Beg, ma sirgûn kenê û xajlixê mi çinî yo. Pîyê mi yew altun da bide. Berdî Madden û ewnîyayê ke benê kişenê, weyra de yew Armenî bînê tira vatê Agos, Keşîşî altun dayo cenîda ey û vato ê Heşîm Begî yo, biderdê.

Navbênê pêrdê min û Armenîyan weş bî, şînê û ameynê, pîya çerçîyey kerdê, vamî girotê pîya şikitê. Wexto ke Armenî berdî ay dendikî pêrdê mi rê mendî. Sewbî çîyê Armenîyan pêrdê mi rê nêmendo.