Kürd ismi nereden gelmiştir?

(Kurdistan, no.: 9, Necmi İstikbal Matbaası, 11 Haziran 1335/11 Haziran 1919)

Geçmiş haber ve vukuatların şehadetiyle ve “Calinos” gibi bir hekimin bilgisiyle yazılmış kitap sayfalarından “Yiğitlik Kürdlerdedir” meşhur sözlerinin delaletiyle sabit ve kati’ delil olduğu üzere yiğitlik ve yüreklilik Kürdlerin başlıca özelliklerinden ve mümtaz olacak meziyetlerindendir.

Bununla birlikte bazı kimselerin zannetikleri gibi “Kürd” ismi bahadır ve pehlivan manasına gelen farsça “gûrd” lafzından Arapçaya çevrilmiş değildir. (Arapçada “g” harfi olmadığı için “k” harfi kullanılır).

Fakat bunun aksine yani İran’ın değişik kavimleri arasında yiğitlik gösterenler Kürdlere teşbih makamında Kürd ismiyle anılıp gitgide bu şekilde genellemede bulunarak nihayet bu vasıflara sahip kimselere Kürd ismi verilmiş ve bu arada Arapça “k”, Farsça “g”ye çevrilmiş olmasına ihtimal verilebilir. Kürd ismi, Arap emirlerinden Amr Bin Amir adlı zatın isminden naklolunduğunu söyleyenlerin de, düşüncelerinin doğru olmadığı apaçıktır.

Kürd ismi, Asurlular tarafından verilmiş olan “ordhu” isminden alınmış ve türetilmiştir; Ordhu, Xordû, Xord.

Bu değişimleri geçirdikten sonra Kürd lehçesiyle son asırlarda devredilmiştir.

Yunan tarihçilerinden meşhur Herodon Kürdlerden bahsederken onları “Xordax” ismiyla anıyor. “Kolgida” tarihinde “Qordû” diye söyler. “Oxford” darûl fûnun (fen bilimleri) öğretim görevlilerinden “Seyc” adlı kişinin incelemelerine göre “ordhu” kelimesi dağ anlamına gelmektedir.

İster öyle olsun isterse dağ adamı demek olsun, her halûkarda onun değişmiş şekli olan “Kürd” kelimesi çoğunluğu dağlık olan Kürdistan’da yaşayanlara isim olmuştur.

Fransızcada medeni olmayan kabilelere uyarlanan “horde=ord” ve Türkçede kullanılan “ordu” lafızlarının Asurluların kullandıkları kelimeyle hem lafız hem de mana itibariyle benzerlik taşıdıkları aşikardır.

Kürdistan’ın bir mühim kısmı olan “Medya” arazisinde sakin olan Kürdler “Mad” ismiyle anılırlardı. Bu da bir aralık “Kürd” ismiyle birleşerek “Kürdmad” denilmeğe başlandı. Zaman aşımıyla o da değişime uğrayarak “Kürdmanc”, “Kurmanc” isimlerine dönüştü.

Bugün Kürdistan’ın ekser yerlerinde Kürd yerine Kurmanc denilmesi açıklanan sebebe dayanır.

“Kermanşah” isminin de aslı “Kurmanc şah” dır.