JI 1898AN HETA ÎRO
Çapemeniya kurdî gelek caran ne li ser axa xwe, lê li sirgûnê çêbû. Salan bikişînin: bibînin ka rojname çawa ji bajarekî derbasî bajarekî din bûne. Li bajarekî bitikînin û weşanên wê derê bixwînin.
Herêma Kurdistanê bi texmînî hatiye nîşandan.
11898
Di Nîsana 1898an de li Qahîreyê hejmara yekem a rojnameya Kurdistan derket. Ev rojname, ku Miqdad Midhet Begê ji malbata Bedirxaniyan dest pê kir, destpêka çapemeniya kurdî ye; îro 22ê Nîsanê wekî roja rojnamegeriya kurdî tê bibîranîn.
21898–1902
Ji ber zextan rojname çû Cenevreyê, demeke kurt vegeriya Qahîreyê, paşê li London û Folkestoneê hate çapkirin. Çapemeniya kurdî gavên xwe yên pêşîn li derveyî sînoran avêtin.
31908
Di 1908an de, di hewaya azad a kurt a Meşrûtiyeta Duyem de, Stenbol bû navenda çapemeniya kurdî. Kurd Teavûn û Terakkî, Şerq û Kurdistan û Serbestî di heman salê de dest bi weşanê kirin.
41913–1920
Komeleya xwendekarên kurd Hêvî di 1913an de Rojî Kurd û paşê Hetawî Kurd derxist. Piştî Mondrosê kovara Jîn û Serbestî, ku dîsa derket, pirsa kurd anîn rojeva Stenbolê.
51926–1949
Huznî Mukriyanî li Rewandizê Zarî Kurmancî li çapxaneya xwe çap kir (1926–1932). Gelawêj, ku di 1939an de li Bexdayê derket, deh salan bû cihê hevdîtina edebiyata soranî.
61930
Rêya Teze, ku di 1930an de li Ermenistana Sovyetê dest bi weşanê kir, bi dehan salan kurmancî pêşî bi tîpên latînî, paşê bi yên kirîlî gihand xwendevanan.
71932–1946
Celadet Bedirxan di 1932an de li Şamê Hawar derxist û alfabeya latînî ji bo kurmancî bi cih kir. Li Şamê Ronahî û li Beyrûtê Roja Nû ya birayê wî Kamuran Bedirxan ev rê domandin.
81946
Di dema kurt a Komara Kurdistanê ya li Mehabadê de rojnameya Kurdistan bi soranî weşiya.
91983–1992
Di dehsalên paşê de kovarên kurdî dîsa li sirgûnê şîn bûn: li Parîsê Hêvî, li Stockholmê Nûdem. Li Stenbolê Nûbihar ji 1992an ve bi kurmancî derdikeve.
✦1898–2026
Salan bikişînin an bilîzin; li bajarekî bitikînin û weşanên wê derê bixwînin.
Îsal di weşanê de
22 weşan · 13 bajar · 1898–2026
Rojnameya kurdî ya pêşîn. Hejmara wê ya yekem di Nîsana 1898an de li Qahîreyê derket; paşê weşan çû Cenevre, London û Folkestoneê.
Rojnameya Kurdistan piştî Qahîreyê li Cenevreyê hate çapkirin; li gorî çavkaniya arşîvê hejmara 18an li wir derketiye.
Ji hejmara 24an û pê ve rojname li Londonê mehane derket; hejmarên dawî li Folkestoneê hatin çapkirin.
Weşana Komeleya Kurd Teavûn û Terakkî, ku piştî Meşrûtiyeta Duyem hate damezrandin.
Rojnameya rojane ya pêşîn ku xwedî û rêveberê wê Kurdek bû. Sernivîskarê wê Hesen Fehmî di 1909an de hate kuştin; rojname di 1912an de û piştî Mondrosê dîsa derket.
Hejmara wê ya yekem di 20ê Mijdara 1908an de li Stenbolê derket; hefteyê du caran, çar rûpel weşiya. Seîdê Kurdî di nav nivîskarên wê de bû.
Kovara ku komeleya Hêvî piştî Rojî Kurd derxist; hejmara wê ya 2yan di Kanûna 1913an de ye.
Kovara komeleya xwendekarên kurd Hêvî; piraniya nivîsan bi kurmancî û soranî bûn.
Kovara kurdî ya pêşîn a ku beriya Şerê Cîhanê yê Yekem li Bexdayê derket; di navbera Sibat û Nîsana 1914an de çar hejmar weşiyan, her yek 28 rûpel bû.
Hejmara wê ya yekem di 7ê Mijdara 1918an de derket; kovara derdora Kurd Teali Cemiyetî bû. Hejmara 36an (Hezîran 1920) li ber dest e.
Rojnameya kurdî û farisî ya ku di Tîrmeha 1922an de li Urmiyê li çapxaneya Xîretê hate çapkirin; di kunyeya wê de “Kurdek ji bo hemû kurdan dinivîse” hatiye nivîsandin.
Kovara ku li Bexdayê bi kurdî, erebî û tirkî her panzdeh rojan carekê derdiket; ji 11ê Adara 1925an heta 11ê Gulana 1926an 16 hejmar weşiyan. Li ser bergê wêneyê Selahedînê Eyûbî hebû.
Kovara soranî ya ku Huznî Mukriyanî li çapxaneya xwe çap dikir.
Rojnameya kurmancî ya ku di 1930an de li Ermenistana Sovyetê hate damezrandin; bi tîpên latînî û paşê kirîlî gelek salan weşiya.
Kovara ku alfabeya latînî ji bo kurmancî bi cih kir; hejmarên wê yên pêşîn hem bi tîpên latînî hem bi yên erebî hatin çapkirin.
Kovara edebî û çandî ya soranî ya bibandor a Bexdayê.
Kovara xwişka Hawarê; kovareke kurmancî ya wênedar ku ji xwendevanên berfirehtir re dipeyivî.
Kovara kurmancî ya ku Kamuran Bedirxan li Beyrûtê derxist; kevneşopiya Hawarê li Libnanê domand.
Rojnameya soranî ya ku di dema Komara Kurdistanê ya Mehabadê de wekî weşana PDK derket.
Kovara çand û edebiyatê ya Enstîtuya Kurdî ya Parîsê.
Kovara çand û edebiyatê ya kurmancî ku ji 1992an ve li Stenbolê derdikeve.
Kovara edebî ya kurmancî ya li Swêdê; cihê hevdîtina nivîskarên kurd ên sirgûnê.
Agahiyên nexşeyê li ser nivîsarên arşîva me û xebatên dîroka çapemeniyê ne; her ku weşanên piştrastkirî zêde bibin, ew jî mezin dibe. Ji bo rastkirin û pêşniyaran ji me re binivîsin.