HAKKIMIZDA
Kovara Bîr.
Dikkatle bak,
derinlemesine bak ve uzağa bak.
Giriş
Yerleşik bir geleneğe uygun olarak biz de “Neden yeni bir dergi ve neden BÎR?” sorusunu yanıtlayarak başlamak; yayına çıkış nedenimizi, amacımızı ve çalışma yöntemimizi açıklamak istiyoruz. Kuşkusuz, toplumsal ve tarihsel bir varlık olarak topluma ve insanlığa karşı sorumluluklarımız ve görevlerimiz vardır. Bugün sorumluluğumuz ve görevimiz nedir? Her birimiz amaçlarımızı ve içimizdeki istekleri mevcut durum ve koşullarla karşılaştırdığımızda görevimiz de belirginleşir. İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana mevcut durum ve koşulları değiştirme amacı, yani amaçlı faaliyet, değişimin temeli ve dinamiği olmuştur. Değişimin olduğu yerde kuşkusuz statüko da vardır. Biz değişimi gerçekleştirmeyi ne kadar istiyorsak başkaları da statükoyu o kadar korumak ve sürdürmek ister. Bunun sonucunda bizimle başkaları arasında sürekli bir mücadele ve dinamizm ortaya çıkar.
Amaç ve yöntem
Değişim sürecinde doğru ve güvenilir bilginin elde edilmesi ve ortaya konulması, mevcut durumun değiştirilmesi için temel bir gerekliliktir. Kovara BÎR’in yayımlanmasının amacı da özel olarak Kürt toplumu, tarihi, kültürü ve dili hakkında; genel olarak ise Mezopotamya ve Orta Doğu’daki kültürlerin çeşitliliği ve farklılıkları hakkında doğru ve güvenilir bilgi ve belgeleri elde etmek ve ortaya çıkarmaktır.
Bugün üzerinde yaşadığımız coğrafya, insanlık uygarlığının en eski merkezlerinden biridir. Nil kıyıları bu merkezlerden biriyse bir diğeri de Dicle ve Fırat’tır. En eski kaynaklar arkeolojik kaynaklardır. Bilindiği gibi Kürdistan, tarımın en eski yurdudur. Bu topraklarda pek çok halk, uygarlık ve devlet ortaya çıkmış, tarihsel süreç içinde yaşamış ve hepsinin izleri Kürtler arasında varlığını korumuştur. Bu çerçevede, Mezopotamya ve Orta Doğu’nun uygarlık mirasında Kürtlerin yeri ve payı diğer halklarınkinden fazla olmasa da az değildir. Genel olarak insanlık kültürünün ve uygarlığının, özel olarak da Mezopotamya uygarlığının oluşumunda ve gelişiminde Kürtlerin ve Kürdistan’ın yeri ve rolü önemlidir. Yabani hayvanların evcilleştirilmesi, tarımın ve gıda üretiminin başlaması, dokuma ve metal ürünlerin yapılması, mimarlık ve şehircilik faaliyetleri bu topraklarda gerçekleşmiştir.
Kovara BÎR, Kürt dili, tarihi ve kültürü üzerine araştırma ve incelemeler yoluyla Kürt kültürünün ve tarihinin kendine özgü ve farklı yönlerini ortaya çıkarmak; bunların tarihsel ve toplumsal gerçekliğini okuyuculara sunmak istiyor. Bu alanda tarihsel ve toplumsal bilincinizi ve belleğinizi tazelemeyi, Kürt toplumunun tarihsel gerçekliğini ve kültürünün ürünlerini gözler önüne sermeyi; olumlu ve olumsuz, aydınlık ve karanlık yönleriyle hatırlatmayı amaçlıyor. Bununla birlikte, işgalcilerin bütün vahşeti ve pervasızlığı karşısında, “bilimsellik” ve “ilericilik” adına Kürt ulusal ve toplumsal hareketini “gelenekçilik” ve “milliyetçilik (?)” ile suçlayan, zihinleri bulandıran kişilere de yanıt verecektir. Bu çerçevede temel yöntem ve ilkelerimiz şunlardır:
Temel ilkeler
İnsanlık tarihi, kültür üretiminin tarihidir. Kültür, tarihsel süreç ve toplumsal yaşam içinde bütün maddi ve manevi değerlerin üretilmesi ve yeniden üretilmesidir.
Bilinen nedenlerden dolayı, bölgedeki devletler ve bu devletlerin unsurları, Mezopotamya ve Orta Doğu’nun uygarlık mirasının oluşumunda Kürtlerin varlığını ve etkisini kabul etmek istemiyor.
Farklı kültürlerin varlığı, insanlığın tarihsel zenginliğidir. Yaşadığımız bölgede çok kültürlülüğün ve kültürel çeşitliliğin korunması, insanlık sorumluluğumuzdur. Bu çerçevede Kürt kültürü ve tarihi üzerine araştırmalar yapmak; Kürt kültürüyle diğer halkların —Arap, Fars, Türk, Süryani, Keldani, Ermeni, Yahudi ve diğerlerinin— kültürleri arasındaki ilişkileri ve karşılıklı etkileşimi belirlemek, dergimizin amaçlarından biridir. Çünkü geçmişten bugüne farklı kültürler vardır; ancak diğerlerinin üzerinde tek renkli ve homojen bir kültür yoktur. Aynı şekilde Kürt kültürü de diğer halkların kültürlerinden üstün olmadığı gibi onlardan geri veya daha az değerli de değildir.
Kuşkusuz, halkların tarihsel süreçlerinde başarı ve yenilgi, kayıp ve ihanet, mutluluk ve üzüntü, iyilik ve kötülük, doğruluk ve yanlışlık da vardır. Bu olayların nedenlerini ve sonuçlarını aydınlatmak; onları yeniden araştırmak, yeniden kurmak ve yorumlamak, dergimizin amaçlarından biridir.
Kürt dili, tarihi ve kültürü üzerine araştırmalarımızın amacı, Kürtlerin tarihsel bir özne olarak toplumsal ve ulusal varlıklarının bilincine ulaşmasıdır. Kuşkusuz ulusal talepler yalnızca kültürel hakların elde edilmesi değildir; aynı zamanda siyasal hakları da içeren bir ilkedir.
Kürt dili —bütün lehçe ve ağızlarıyla—, tarihi, edebiyatı ve kültürü üzerine araştırma ve incelemeler yapmak; bu konularda çeşitli yazı ve belgeler yayımlamak, Kovara BÎR’in yayına çıkışının temel amacıdır. Kürt dili üzerine çalışmalar özellikle önemlidir. Çünkü dil, ulusal varlığın biçimidir; öz bilincin temelini ve başkalarından farklılığını ortaya çıkarır ve belirginleştirir.
Her ulus ortak bir ruh ve ortak bir mülkiyet oluşturur. Bu ruh iki temele dayanır: Bunlardan biri geçmiş, yani ortak anıların mirası; diğeri ise bugün birlikte yaşama isteğidir. Ortak ruhun ürünleri olan öykü, kilam, lavij, heyranok, metelok, yaşam anlatıları ve benzeri ürünleri derlemek ve yeniden kurmak, araştırmalarımızın amaçlarından biridir. Ortak mülkiyet ise topraktır; ulusal miras içinde toprak, kültürel nesnelerin ve ürünlerin kaynağıdır.
Kürt kültürünün değerleri ve ürünleri, tarihsel süreç içinde Kürt halkının amaçlı faaliyetleri sonucunda ortaya çıkmıştır. Kültürel değerlerin derlenmesi, yeniden kurulması ve yorumlanması, çalışmalarımızın temelidir.
Kürt kültürüne önem vermek, ulusallığı yalnızca kültürel bir anlayışla sınırladığımız anlamına gelmez. Ulusallık, aynı zamanda siyasal egemenlik hakkıdır.
Hafıza ve süreklilik
Kovara BÎR, Kürt dili, tarihi ve kültürü üzerine araştırma ve incelemeler yayımlayarak tarihsel ve toplumsal belleğinizi sürekli tazelemek; tarihsel ve ulusal hafızanız olmak istiyor. Tarihsel ve ulusal belleği güçlü olmayan, geçmişteki tarihsel olayları unutan halkların başına, kuşkusuz, yaşanmış pek çok olay yeniden gelecektir. Yani koşullar, şartlar ve zaman değişse de tarihleri tekrarlanacaktır. Bununla birlikte, geçmişini unutan veya bilmeyenlerin geleceği de belirsizleşir.
Kovara BÎR, toplumsal ve ulusal kültürümüzle tarihimizin hatırlanmasını sağlayan bir hafıza kovanıdır. Felsefesi ve yöntemi şu özlü sözde ifadesini bulur: Dikkatle bak, derinlemesine bak ve uzağa bak. Kovara BÎR, 2005 Newroz’undan bugüne Bîr Yayınevi tarafından yayımlanıyor. Kasım 2011’den bu yana ise www.kovarabir.com adresinde dijital olarak yayınını sürdürüyor.